Trzyaktowa komedia Juliana Ursyna Niemcewicza "Powrót posła" napisana została w październiku i początku listopada 1790 r., wystawiona 15 stycznia roku następnego na scenie narodowej. Dotyczyła wydarzeń i problemów toczącego się właśnie Sejmu Czteroletniego (Wielkiego) i miała charakter jak najbardziej aktualny, cieszyła się wielkim powodzeniem (zarówno w wersji drukowanej, jak i scenicznej), stała się wydarzeniem politycznym. Julian Ursyn Niemcewicz oparł swą sztukę na schemacie stosowanym w teatrze polskiego oświecenia już od czasów Franciszka Bohomolca, pozwalającym na wyraziste sformułowanie dydaktycznego przesłania, niezapewniającym natomiast odpowiedniej żywości akcji. Schemat ten został przejęty z teatru francuskiego, w którym najbardziej typowym reprezentantem tego modelu był Philippe Destouches. Wraz z wieloma innymi dramaturgami francuskimi I połowy XVIII w. jest on zaliczany do postmolierystów, przejmujących założenia Molierowskiej komedii charakterów i nadających jej dydaktyczny wymiar. Publiczność Warszawy przyjęła utwór entuzjastycznie, komedię kilkakrotnie wznawiano, opublikowano nawet wydanie pirackie, prezentowano także w Krakowie. Po uchwaleniu Konstytucji 3 maja Wojciech Bogusławski napisał kontynuację "Powrotu posła", wystawioną we wrześniu 1791 r., zatytułowaną "Dowód wdzięczności narodu". Zwolennicy reformy triumfują, postaci negatywne przechodzą pozytywną przemianę w duchu zmian wprowadzonych przez Konstytucję, np. Szarmancki zostaje rotmistrzem kawalerii narodowej. "Powrót posła" jest znakomitą realizacją jednego z modeli klasycystycznej literatury oświecenia, zakładającego dydaktyzm, aktualność i publicystyczność (klasycyzm). Widoczne jest w nim nawiązanie do programowego hasła polskiego oświecenia - „uczyć bawiąc" i wyraźne emocjonalne zaangażowanie po stronie wartości patriotycznych, narodowych, które stanowi jeden z instrumentów oddziaływania na czytelnika i widza. Rozwiązania dramaturgiczne zostały podporządkowane perspektywie politycznej. "Powrót posła" obrazuje możliwości literatury polskiego klasycyzmu oświeceniowego w działaniu dla Rzeczypospolitej.